Kur flitet për shqiptarët e Luginës së Preshevës në dy dekadat e fundit, është e vështirë të anashkalohet emri i Ragmi Mustafit. Për shumë qytetarë të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, ai përfaqëson një brez politikanësh që janë rritur bashkë me sfidat e shqiptarëve në Luginë të Preshevës, duke e kthyer angazhimin kombëtar në një mision të vazhdueshëm publik.
I rritur në një familje të lidhur ngushtë me çështjen kombëtare shqiptare dhe si djali i një veterani të UÇPMB-së, Ragmi Mustafi i përket brezit që u formua në vitet më të vështira për shqiptarët e Luginës. Qysh si nxënës i shkollës së mesme ai ishte pjesë e aktiviteteve të rezistencës paqësore kundër diskriminimit dhe nëpërkëmbjes së të drejtave të shqiptarëve. Më vonë, angazhimi i tij politik u bë i pandashëm nga zhvillimet publike dhe institucionale në Bujanoc dhe në Luginë në përgjithësi.
Përveç angazhimit politik, ai njihet edhe si student i dalluar, me studime të përfunduara në sociologji dhe juridik, ndërsa aktualisht vazhdon studimet e doktoraturës në sociologji. Angazhimi i tij politik daton që nga viti 2003, kur u përfshi aktivisht në jetën publike të shqiptarëve në Luginë. Për më shumë se dy dekada ai ka qenë pjesë e proceseve politike dhe institucionale, ndërsa për shumë vite u dallua si një nga këshilltarët më aktivë dhe më të zëshëm në Kuvendin Komunal të Bujanocit.
Kuvendi i Kosovës ka nevojë për profile që nuk sjellin vetëm përkatësi partiake, por edhe përvojë të dëshmuar në përfaqësimin e interesave kombëtare, njohje të proceseve rajonale dhe aftësi për të ndërtuar ura bashkëpunimi. Në këtë aspekt, Ragmi Mustafi përfaqëson një profil që rrallë gjendet në politikën shqiptare. Ai vjen nga një mjedis ku të drejtat kombëtare nuk kanë qenë të garantuara, por janë fituar përmes angazhimit të vazhdueshëm institucional, diplomatik dhe shoqëror. Për më shumë se dy dekada ai ka qenë pjesë e proceseve politike në Luginën e Preshevës, duke fituar një përvojë të drejtpërdrejtë në trajtimin e çështjeve që lidhen me pakicat, të drejtat e njeriut, diskriminimin institucional, integrimin evropian dhe marrëdhëniet ndërmjet shteteve të Ballkanit Perëndimor.
Pikërisht për këtë arsye, Kuvendi i Kosovës ka nevojë për profile të kalibrit të Ragmi Mustafit. Si doktorant në sociologji, me studime të përfunduar në sociologji dhe juridik, me përvojë në institucione, media, shoqëri civile dhe përfaqësim politik, ai sjell një kombinim të rrallë të dijes akademike dhe përvojës praktike. Ai njeh nga afër realitetin e shqiptarëve jashtë Kosovës, kupton mekanizmat e institucioneve evropiane dhe ka ndërtuar gjatë viteve komunikim me diplomatë, organizata ndërkombëtare dhe faktorë politikë rajonalë. Në një kohë kur Kosova ka nevojë për përfaqësues që mund të artikulojnë interesat kombëtare jo vetëm brenda vendit, por edhe në raport me rajonin dhe Evropën, një profil i tillë nuk është vetëm vlerë e shtuar për Kuvendin e Kosovës, por edhe një mundësi për ta pasuruar debatin parlamentar me përvojë, argument, profesionalizëm dhe vizion afatgjatë.
Kulmi i angazhimit të tij institucional erdhi në krye të Këshillit Kombëtar Shqiptar, ku u shndërrua në një nga figurat më aktive në mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve dhe në ndërkombëtarizimin e problemeve të tyre.
Një nga sukseset më të rëndësishme të mandatit të tij ishte avancimi i arsimit në gjuhën shqipe. Më 6 maj 2019, nën organizimin e Këshillit Kombëtar Shqiptar në Bujanoc, u zhvillua takimi historik ndërmjet ministres së Arsimit të Shqipërisë, Besa Shahini, dhe ministrit serb të Arsimit, Mladen Sarcevic. Ky takim hapi rrugën për përdorimin e teksteve mësimore nga Shqipëria për nxënësit shqiptarë në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, duke adresuar një problem që kishte rënduar arsimin shqip për dekada.
Më 20 nëntor 2019, për herë të parë në historinë e Këshillit Kombëtar Shqiptar, u shpall konkurs publik për financimin dhe bashkëfinancimin e projekteve të organizatave joqeveritare, mediave dhe aktiviteteve kulturore shqiptare. Përmes këtij konkursi, KKSH-ja filloi të mbështesë drejtpërdrejt shoqërinë civile, kulturën dhe informimin në gjuhën shqipe.
Gjatë pandemisë COVID-19, kur shumë studentë nga Lugina mbetën të bllokuar larg familjeve të tyre, Ragmi Mustafi dhe Këshilli Kombëtar Shqiptar u angazhuan për kthimin e tyre në vendlindje, duke dëshmuar ndjeshmëri dhe përgjegjësi institucionale në një kohë krize.
Një nga kontributet më të mëdha të Ragmi Mustafit lidhet me procesin e regjistrimit të popullsisë në Serbi në vitin 2022. Kujtojmë se shqiptarët kishin bojkotuar regjistrimin e vitit 2011, ndër të tjera për shkak të mospërfshirjes së diasporës dhe mungesës së besimit në proces. Në prag të regjistrimit të vitit 2022, ai u angazhua intensivisht për të siguruar pjesëmarrjen e shqiptarëve, duke zhvilluar takime me institucionet shtetërore në Beograd, me Entin Republikan të Statistikave, me organizata ndërkombëtare dhe me Agjencinë e Statistikave të Kosovës, me qëllim që shqiptarët të informoheshin drejt dhe të përfshiheshin maksimalisht në proces.
Rezultati ishte historik. Regjistrimi evidentoi afro 95 mijë shqiptarë gjithsej dhe rreth 64 mijë rezidentë në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. Për shumë njohës të zhvillimeve politike në Luginë, ky mbetet një nga sukseset më të mëdha të Ragmi Mustafit, pasi regjistrimi ishte jetik për përfaqësimin politik, planifikimin institucional dhe ruajtjen e peshës demografike të shqiptarëve në Serbi.
Një tjetër betejë e rëndësishme ishte ndërkombëtarizimi i çështjes së shqiptarëve në Luginën e Preshevës. Përmes takimeve të shumta me ambasadorë, diplomatë evropianë, delegacione të Bashkimit Evropian dhe organizata ndërkombëtare në Beograd, Bruksel dhe Strasburg, ai ngriti vazhdimisht çështjen e diskriminimit institucional, mosnjohjes së diplomave, mungesës së përfaqësimit proporcional dhe veçanërisht pasivizimit të adresave.
Pikërisht gjatë kësaj periudhe, tema e pasivizimit të adresave u bë pjesë e debateve dhe raporteve ndërkombëtare për të drejtat e njeriut në Serbi. Për shumë aktivistë dhe njohës të zhvillimeve politike, kjo ishte rezultat i sensibilizimit të vazhdueshëm që ai zhvilloi në institucionet ndërkombëtare.
Në mbrojtje të dinjitetit të shqiptarëve, më 25 qershor 2019, Ragmi Mustafi ngriti padi kundër ministrit serb Aleksandar Vulin për përdorimin e termit fyes dhe pezhorativ “Šiptari”. Edhe pse gjykatat serbe nuk e pranuan padinë, ai vazhdoi betejën juridike deri në instancat më të larta, duke e shndërruar këtë rast në simbol të kundërshtimit të gjuhës së urrejtjes ndaj shqiptarëve.
Patriotizmi i tij është dëshmuar edhe në mbrojtjen e simboleve kombëtare. Gjatë gjithë mandatit të tij, flamuri kombëtar shqiptar u ngrit çdo 28 Nëntor në objektin e Këshillit Kombëtar Shqiptar. Për këtë veprim ai u përball me procese gjyqësore dhe gjoba nga autoritetet serbe, por nuk hoqi dorë nga e drejta e shqiptarëve për të përdorur simbolin e tyre kombëtar.
Një nga angazhimet më të mëdha të Ragmi Mustafit ishte që Kosova dhe Shqipëria të jenë sa më të pranishme në Luginën e Preshevës. Ai punoi vazhdimisht për të afruar institucionet e Prishtinës dhe Tiranës me shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës. Gjatë mandatit të tij, Lugina u vizitua shumë më shpesh nga zyrtarët më të lartë të Kosovës, përfshirë zëvendëskryeministrin Besnik Bislimi, ministren e Arsimit Arbërie Nagavci dhe ministra të tjerë të Qeverisë së Kosovës.
Këto përpjekje kulmuan më 29 tetor 2022, kur në Prishtinë u nënshkrua Memorandumi i Bashkëpunimit ndërmjet Qeverisë së Kosovës dhe Këshillit Kombëtar Shqiptar, duke krijuar fondin më të madh institucional të dedikuar ndonjëherë për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës. Për shumëkënd, Ragmi Mustafi mbetet një nga iniciatorët kryesorë të kësaj mbështetjeje të drejtpërdrejtë nga Kosova.
Ai është ndër ata politikanë që nuk kanë hezituar të veprojnë edhe kur institucionet kanë heshtur. Më 7 shtator 2025, pasi në qendër të Bujanocit u shfaq grafiti me emrin e kriminelit të dënuar të luftës Ratko Mladić, Ragmi Mustafi doli personalisht dhe e largoi atë, duke treguar se dinjiteti i qytetit dhe respekti për viktimat e luftës janë më të rëndësishme se kalkulimet politike.
Në fund të mandatit të tij në krye të Këshillit Kombëtar Shqiptar, pavarësisht se lista që ai udhëhiqte fitoi mbështetjen më të madhe të votuesve shqiptarë, konfigurimet politike prodhuan një shumicë tjetër. Përballë rrezikut që institucioni të hynte në një krizë të thellë dhe të paralizohej nga përplasjet politike, ai zgjodhi të tërhiqej nga drejtimi i tij. Mbështetësit e kanë cilësuar këtë si një akt vetflijimi politik për të shmangur bllokimin e institucionit të vetëm përfaqësues të shqiptarëve në Serbi.
Pavarësisht vlerësimeve të ndryshme politike, mbetet fakt se emri i Ragmi Mustafit ka qenë i pranishëm në shumicën e proceseve të rëndësishme që kanë prekur shqiptarët e Luginës së Preshevës gjatë viteve të fundit. Për këtë arsye, shumëkush beson se përvoja e tij, njohja e proceseve rajonale, angazhimi institucional dhe zëri i formuar në mbrojtje të të drejtave të shqiptarëve do të mund të përbënin një vlerë të shtuar edhe për Kuvendin e Kosovës.
Sot, Ragmi Mustafi kandidon për deputet në Kuvendin e Kosovës nga lista e Lëvizjes Vetëvendosje (116), me numrin 46, duke synuar që përvoja, angazhimi dhe zëri i shqiptarëve të Luginës së Preshevës të jenë pjesë e institucioneve më të larta të Kosovës.
