Presidenti amerikan, Donald Trump, ka nënshkruar Ligjin për politikën e mbrojtjes me vlerë pothuajse 1 trilion dollarë, pavarësisht dispozitave të futura nga Kongresi që parashohin ndihmë shtesë për Ukrainën dhe kufizojnë mundësinë e tij për të zvogëluar përfshirjen e SHBA-së në mbrojtjen e Evropës. Akti i Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare për vitin 2026 autorizon shpenzime rekord prej 901 miliardë dollarësh, rreth 8 miliardë dollarë më shumë sesa kishte kërkuar vetë Trumpi.
Ligji ka rëndësi të veçantë edhe për Ballkanin Perëndimor, ku Kosova përfshihet në mënyrë eksplicite si pjesë e interesit strategjik amerikan. Dokumenti thekson rëndësinë e Kosovës si një nga gjashtë shtetet kyçe të rajonit dhe riafirmon angazhimin e SHBA-së për paqe, stabilitet, demokraci dhe zhvillim ekonomik. Stabiliteti i Kosovës lidhet drejtpërdrejt me sigurinë evropiane dhe interesat strategjike amerikane. “Paqja e vazhdueshme, stabiliteti dhe prosperiteti në Ballkanin Perëndimor është drejtpërdrejt i lidhur me mundësitë për përparim demokratik dhe ekonomik që u ofrohen qytetarëve të këtyre gjashtë shteteve”, thuhet në dokument.
Një nga pikat më domethënëse të ligjit është qëndrimi zyrtar i Kongresit amerikan për dialogun Kosovë–Serbi. Marrëveshja e vitit 2023 për normalizimin e marrëdhënieve vlerësohet si hap pozitiv, por kërkohet përparim i menjëhershëm dhe substancial në zbatimin e Aneksit të marrëveshjes. Kongresi riafirmon se zgjidhja përfundimtare duhet të bazohet në njohje reciproke dhe kundërshton qartë çdo ide për ndarje territoriale, shkëmbime apo rishikim kufijsh mbi baza etnike. Me këtë formulim, dërgohet një mesazh i qartë politik se ideja e shkëmbimit të territoreve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë – konkretisht mes Luginës së Preshevës dhe veriut të Kosovës – konsiderohet e tejkaluar dhe pa mbështetje në Uashington.
Ligji mbështet gjithashtu zgjerimin e NATO-s në Ballkanin Perëndimor, përfshirë perspektivën e anëtarësimit të Kosovës në Aleancë, si dhe përparimin e saj drejt integrimit në Bashkimin Evropian. Parashihet mbështetje e vazhdueshme për reformat demokratike, sundimin e ligjit, zhvillimin ekonomik, rritjen e investimeve dhe forcimin e institucioneve në rajon. Kosova përfshihet po ashtu në kuadrin rajonal të masave për monitorimin dhe kundërshtimin e ndikimit malinj rus dhe kinez në Ballkanin Perëndimor, ndërsa ligji mbështet rritjen e ndihmës amerikane për sigurinë kibernetike, nga e cila përfiton edhe Kosova.
Legjislacioni gjithëpërfshirës përcakton politikat kryesore të mbrojtjes amerikane, nga blerja e anijeve, avionëve dhe sistemeve raketore, te rritja e pagave për trupat dhe adresimi i kërcënimeve gjeopolitike. Ai përfaqëson një kompromis mes masave të miratuara nga Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati, të dyja nën kontrollin e republikanëve, dhe përfshin dispozita shtesë për forcimin e sigurisë në Evropë.
Trumpi ka qenë shpesh kritik ndaj forcimit të sigurisë evropiane, duke argumentuar se aleatët duhet të marrin mbi vete më shumë barrë financiare. Strategjia e tij e fundit e sigurisë kombëtare është interpretuar si më miqësore ndaj Rusisë, më kritike ndaj Bashkimit Evropian dhe si një rivlerësim i rolit të SHBA-së në kontinent.
Sipas ligjit, parashikohen 800 milionë dollarë ndihmë për Ukrainën, nga 400 milionë dollarë në secilin prej dy viteve të ardhshme, në kuadër të iniciativës së ndihmës për sigurinë e Ukrainës, e cila financon kompanitë amerikane për furnizimin e ushtrisë ukrainase me armë. Ligji autorizon gjithashtu iniciativën e sigurisë për vendet baltike, duke ofruar 175 milionë dollarë për mbështetjen e mbrojtjes së Letonisë, Lituanisë dhe Estonisë. Po ashtu, kufizohet aftësia e Departamentit të Mbrojtjes për të ulur numrin e forcave amerikane në Evropë nën 76 mijë trupa dhe i ndalohet komandantit evropian të SHBA-së të heqë dorë nga roli i komandantit suprem të NATO-s./LUGINALAJMI/
